+ آبخیزداری و سد سازی

حوزه های آبخیز به عنوان بستری برای فعالیت آبخیزداری تعریف میگردد.آبخیزداری یا (Watershed Management) مسئولیت برنامه ریزی مستمر وانجام اقداماتی را به منظور مدیریت منابع طبیعی وکشاورزی در جهت حفظ آب وخاک عهده دار است.
بر اساس تقسیمات وزارت نیرو وتماب در کشور 6 ابر حوزه داریم  که با مساحت ایران برابر است.مساحت حوزه های آبخیز تحت مدیریت سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری کشور 125 میلیون هکتار بوده که از این میزان 19.44 میلیون هکتار سدهای موجود و16.1 میلیون هکتار سدهای در دست احداث میباشد.آنچه قابل تامل در بحث آبخیزداری است مربوط به گرایشات کارشناسان این حوزه بوده به نحوی که پس از شناخته شدن علم آبخیزداری که عمر زیادی از آن نمیگذرد.فارغ التحصیلان رشته ابخیزداری جذب این تشکیلات شده اند.جدای از اقدامات بی حاصل آبخیزداری در دهه 40 در حوضه آبخیزداری سد سفید رود درمسیر میانه به زنجان وساخت سازه های گابیونی وسنگی بر بدنه های مارنی دوران سوم زمین شناسی که نتیجه ای جز شسته شدن اطراف این سدها وباقیماندن این سازه ها در بیابانهای منطقه نداشته وبه عنوان یک شکست دیگر در موقعیت یابی سد وپر شدن مخزن سد از رسوبات قلمداد گردیده ، الباقی کارهای آبخیزداری لازم وملزوم بخش های دیگر میباشد.هدف از نگارش این مطلب نیز زیر سوال بردن متخصصین آبخیزداری نیست .مسئله مهم این است که یاد بگیریم در کارهایمان هم از افراد متخصص بهره جسته وهم اقدامات خود را نهادینه نموده ومطالعات مناسب را انجام دهیم.کاری که آبخیزداری  انجام میدهد.مرد میخواهد به یکی از بچه های آبخیزداری بگوید این چه بند یا سد خاکی یا گابیون یا هر نوع سازه ای بوده که فلان جا زده اید.بلافاصله پاسخ خواهید شنید که ما برای همه کارهایمان مطالعه داریم وبخش مطالعات ابتدا موقعیت ونیاز به فلان سازه را تشخیص داده وسپس این کار انجام شده است.حکایت خیلی از کارهای ما همان است که قبلن شنیده ایم که این کار در گذشته انجام شده ومربوط به ما نیست ولی من هنوز سازه های بزرگ وکوچکی را میشناسم که نیازی به ساخت آنها نبوده وپس از ساخت هم هیچ یک از هدفهای از پیش تعیین شده را به انجام نرسانده است. این یعنی عدم انتخاب صحیح پروژه های بخش آبخیزداری .با توجه به هزینه های سرسام آور سازه های آبی ، بروز یک اشتباه جدای از مشکلات دیگر، حجم قابل توجهی از سرمایه ها را بلعیده وبا توجه به سودآوری خوب این نوع کارها تنها شکم افرادی پیمانکار ، سیر وپر میگردد.اخیرن در استانها دیده یا شنیده میشود که بجای استفاده از متخصصین آبخیزداری از رشته های عمران در این تشکیلات استفاده میگردد. حسن استفاده ازگرایشات آبخیزداری حداقل  این است که علم تلفیق سازه با عملیات بیولوژیک با خا ک پیوند خورده ویک بند خاکی با رسوبات پشت آن وکاشت بذر وافزایش پوشش رادرست کرده، اما با ورود مهندس عمران به تشکیلات آبخیزداری به  این میماند که از لحاف دوز بخواهیم بادکنک فروش شود .آیا با وجود همین میزان مهندس آبخیزداری که خود اشل ومقیاس کوچکی از سد سازان قدرتمند وزارت نیرو هستند نیاز ما به ساخت سد مرتفع نمیگردد که حال دنبال مهندسین عمران در آبخیزداری هستیم.آیا توجه بیش از پیش به مباحث سد سازی ما را از هدف اصلی که آبخیزداری وآبخوانداری است دور نمیکند؟

نویسنده : مهرداد مسیبی ; ساعت ٢:۳٩ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٢ خرداد ۱۳۸٩
comment نظرات () لینک


عناوین مطالب وبلاگ طبیعت ایران

» ::