طبیعت ایران

+ مدل جدید تصرف وتخریب

ماجرای نبود یک حاشیه امن برای سازمانی استخوان دارچون جنگلها؛ مراتع وآبخیزداری  از سوی کارشناسان فن به لحاظ قرار گرفتن در زیر مجموعه وزارت جهاد کشاورزی بارها عنوان شده است.

مشکلاتی که به ناهمگونی این سازمان به عنوان یکی از سازمانهای زیر مجموعه وزارت جهاد سازندگی صحه گذاشته و در برخی موارد به نحوی بروز و ظهور مینماید که عملا ماهیت حاکمیتی این سازمان را زیر سوال میبرد.
 در خیلی موارد وظایف وزارت جهاد با سازمان جنگلها بنا به نوع فعالیت در تضاد بوده که نمونه بارز آن توسعه کشاورزی به بهای تخریب منابع طبیعی میباشد.
بحث درختکاری در اراضی شیبدار و مستثنیات به عنوان یکی از طرح هائی است که از سوی وزارت جهاد کشاورزی اخیراَ و طی یکی دو سال گذشته اجرائی شده است. ملاک عمل این طرح نیز صرفا اراضی زراعتی مردم بوده که در شیبدهای تند قرار گرفته است. اما در استان کرمانشاه به نحوی اجرا شد که ریاست جهاد کشاورزی استان پا را از اراضی  شیبدار و زراعت های رها شده فراتر نهاد و مجوز تعرض به اراضی ملی را با توسل به قدرت و جایگاه خود صادر کرد.

اجرای این طرح  در استان به نحوی اجرا شد که ظرف مدت 2 سال کلیه اراضی مرتعی که از تعرض مصون مانده بود تبدیل به کشت نهال های درختان مثمر شد.
اجرای این طرح همانند طرح کشت علوفه در اراضی زراعی شیبدارکه بنا به نبود بارش و اقتصادی نبودن بصورت رها شده در آمده بایستی در زراعت های رها شده انجام میشد اما اصرار رئیس جهاد کشاورزی استان کرمانشاه موجب شد تا بالغ بر یکصد هزار از مراتع مرغوب این استان در شهرستانهای جوانرود، پاوه و دیگر شهرستانها تبدیل به کاشت درخت گردد.حال آنچه موجب حیرت است تلاش نماینده دولت در کمک به تبدیل اراضی مرتعی گردیده است واین در حالی است که غالب زارعین حاضر به کشت این درختان در اراضی شیبدار خود نشده واین به معنای فراموشی  اصل ماجرا و توسعه باغات در اراضی منابع طبیعی ومراتع بوده که کمک شایانی به تصرف این اراضی نموده است.این حرکت یکی دیگر از دلایل عدم انطباق وظائف سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری با وزارت جهاد کشاورزی میباشد.

+ در امتداد لایحه ای که جامع نبود

ماجرای لایحه جامع منابع طبیعی را خیلی ها خواندند ونظری بر آن نوشتند.خانم مریم خباز نیز نکاتی از این لایحه را به چالش کشیده که بد نیست علاقمندان نگاهی به آن در روزنامه جام جم بیندازند.اما نکته مهم در این نوشتار نقل قول از مهندس رجائی  رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس  شورای اسلامی بوده که عنوان نموده اند این لایحه ومواد قانونی "مانعی اصولی در برابر زمین‌خواری در حریم شهرهای بزرگ است ضمن آن که بسیاری از حقوق ضایع‌شده و اختلافات اراضی که ناشی از قوانین ناقص و نبود پیش‌بینی‌های لازم قانونی است را برطرف خواهد کرد"
این در حالی است که نسخه ای که در اختیار سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری جهت بررسی مجدد قرار گرفت با آنچه قبلن به بوته نظرات کارشناسی گذاشته بود تفاوتی فاحش داشته که جزییات آنرا اینجا میتوانید دنبال کنید.

آنچه در نوشتار فوق قابل تامل میباشد موضوع ورود نمایندگان محترم در مسائل تخصصی سازمانی ریشه دار چون جنگلها، مراتع وآبخیزداری بوده وصنفی نگری  با هدف اخذ آرای مردم با اهداف دستگاههای ذیصلاح در تناقض میباشد ولازم است هر بررسی کارشناسی از مبادی اصلی پیگیری گردد. چرا که نمایندگان مردم فقط بایستی قوانین خروجی دولت را مصوب یا رد نموده وداخل شدن در متن لوایح در جهت ایجاد اشتغال تنها کمک به بروز مشکلات حادتر در این حوزه مینماید.

+ ریشه بیکاری وبلوط در زاگرس خشکیده خواهد شد!

ماجرای طرح تولید فرآورده‌های بذر درخت بلوط واحداث کارخانه در یاسوج طی این پست شرح داده شد و توضیح ماجرا نیز در روزنامه اعتماد درج گردید.بازخورد این خبر موجب شد تا مهندس غیبی ، مدیر کل دفتر امور منابع جنگلی سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور که متولی جنگلهای خارج از شمال میباشند مباحثی را مطرح و زوایای دیگری از این بی توجهی را روشن سازند.

چرا که بلوط هر سال زادآوری نمی کند و هرچند سال یک بار بذر تولید می کند. واگر همین بذور نیز از سطوح جنگل جمع آوری شود نه تنها زاد آوری بلوط مختل میشود بلکه چرخه غذائی برخی موجودات وابسته به این بذور نیز دچار اختلال میگردد.

+ اختلاسی فرای 3000 میلیارد

در خصوص ورود اصحاب وبلاگ نویس یا قلم بدستان حوزه منابع طبیعی ومحیط زیست در بحث های خاص وتخصصی گله ای نیست چرا که خیلی از کارشناسان مرتبط در این حوزه که بایستی در این مسائل دخول پیدا نمایند بنا به وجود مسائل ومشکلات خاصی که این روزها بیش از قبل گریبان آنها را گرفته ورود پیدا نمیکنند، یا به سهو در این مسائل بازی داده نمیشوند .نمونه این داستان را سال گذشته در حذف بندهای ج و د از ماده 135 لایحه برنامه پنجم توسعه بود.این بندها تعهدات دولت را در حذف دام مازاد از عرصه های مرتعی و جنگلی خواستار بود که بدون هیچ توجیه فنی از سوی نمایندگان مجلس حذف شد.این در حالی بود که نماینده وزارت جهاد کشاورزی که همانا سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری بود در مجلس حضور نیافت تا از این موضوع دفاع شایسته ای نماید.

+ مرثیه ای دیگر برای بلوط های زاگرس

مشکلات پیش روی نابودی بلوط های منطقه زاگرس طی سالهای اخیر منجمله؛ خشکسالی های پیاپی،پدیده ریز گرد ، ساخت سدها ، آفت چوبخوار درخت بلوط ، قطع درختان و استفاده بعنوان هیزم و تبدیل به زغال ، شخم زیر اشکوب این جنگلها و تبدیل به زراعت ، آتش سوزیهای سالهای اخیر؛ موجب شده که  از 6 میلیون هکتار  اراضی جنگلهای بلوط در غرب کشور تنها طی دو سال گذشته نزدیک به  180  هزار هکتار آن بنا به علل گفته شده از بین برود.

با وجود این مشکلات قرار شده در یک هماهنگی که هماهنگ هم نشده یک کارخانه در یاسوج بذور بلوط را جمع آوری و در این کارخانه که قراراست با همکاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ساخته شود ، تبدیل به چند فرآورده منجمله تولید 6/4 هزار تن تانن، 29 هزار تن آرد بلوط و 10 هزار تن جَفت و پوست تانن‌گیری گردد.
ماجرای مخالفت سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری با اجرای طرح ودیگر زوایای این موضوع را امروز شنبه 14 آبان در صفحه 12 روزنامه اعتماد دنبال نمایید.

اگر امکان تهیه نسخه کاغذی روزنامه فراهم نبود یا موفق به بازدید سایت اعتماد نشدید ار اینجا موضوع را دنبال نمایید.

+ خط قرمزی که دیگر قرمز نیست

چندی پیش یکی از دانشجویان کارشناسی ارشد قصد انتخاب موضوع پایان نامه با موضوع پارک ملی و صنعت توریسم داشت که در توضیح برخی تعاریف  به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست اشاره و شرح داده شد که مناطق 4 گانه محیط زیست شامل : پناهگاه حیات وحش ، مناطق حفاظت شده ، آثار طبیعی ملی و پارک ملی بوده  که این مناطق منجمله پارک ملی به استناد ماده 16 (کلیه عرصه و اعیان املاک متعلق به دولت واقع در محدوده مناطق مذکور در بند (‌الف) ماده ۳ همچنین کلیه تالابهای متعلق به دولت دراختیار سازمان قرار خواهد داشت و سازمان در بهره‌برداری از تالابها (‌به استثناء مرداب بندر انزلی) و املاک مذکور قائم‌مقام قانونی مؤسسات یاسازمانهای مربوط می‌باشد ولی حق واگذاری عین آنها را ندارد.)قابلیت واگذاری را به غیر ندارد.خبری که پس از این اتفاق افتاد این معادله را بهم ریخت و من به عنوان راوی قانون خودم از این تعرض به خط قرمز مناطق محیط زیست در عجب ماندم.خبر این بود که " ۸۷۰ هکتار از زمین‌های پارک ملی  “کلاه قاضی” برای توسعه شهر جدید بهارستان واگذار شد.

بدنبال این خبر از مهندس محمدی زاده نقل شد که "بمو یک پارک ملی است و براساس قانون هیچ نهادی اجازه واگذاری زمین های آن را ندارد"
 در این پارادوکس نامتجانس سخت متعجب گردیدم. چرا که سازمانی که تنها کمتر از 2 میلیون هکتار پارک ملی دارد و هر روز این سازمان علیرغم کاهش اعتبارات و کمبود نیروهای حفاظتی آموزش دیده در حال توسعه مناطق 4 گانه خود بوده و حتی بدنبال این است تا جنگلهای شمال را نیز از سازمان جنگلها و مراتع منفک نموده وبه محدوده های تحت کنترل خود درآورد، چگونه قادر نیست مناطق موجود خود را که واگذاری آنها بر بنیاد قانون امری شدنی نیست را به ثمن بخس  جهت شهر سازی واگذار نماید.
ولی این خبر آخر که سرمایه گذاران درجنگل ابر وجنگل سی سنگان قصد ساخت مناطق گردشگری را دارند نشان داد؛ خطوط قرمز نه تنها برای سازمان محیط زیست بلکه برای سازمان جنگلها ومراتع نیز ثابت نبوده وبرخی مواقع بنا به مصلحت که خارج از حیطه فهم ما میباشد این خط تغییر کرده و گاهی به نارنجی تیره یا پرتقالی متمایل میگردد.

یک بزرگ هنری گفته: آخر هر چیزی خوبه،اما اگر خوب نشد ، معلوم میشه که هنوز آخرش نشده !!؟؟

+ خواسته های ما از قانون منابع طبیعی چه بود وچه شد!

در زمان تصدی مهندس جلالی بر کرسی ریاست سازمان جنگلها ، مراتع وآبخیزداری ، پیش نویس قانون جامع منابع طبیعی  به معاونت های مختلف سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری منجمله معاونت مناطق خشک ونیمه خشک ابلاغ تا پس از بحث وبررسی  نتیجه کار تحت عنوان پیش نویس قانون جامع منابع طبیعی مورد تصویب قرار گیرد. معاونت وقت سازمان مهندس مقدسی و مهندس اسکندری مدیر کل وقت دفتر فنی مرتع،  کارگروهی شامل مهندس افراسیابی و مهندس کریمی معاونین وقت دفتر فنی مرتع،مهندس عباسی معاون وقت دفتر بیابان،مهندس غیبی معاون وقت دفتر جنگل، مهندس افشار مشاور معاونت و با حضور پاره وقت اساتید دانشگاه منجمله دکتر مقدم ودکتر مهرابی را تشکیل و مسئولیت رسیدگی و تدوین این پیش نویس به ایشان محول  گردید.
جلسات کارشناسی فراوانی در این زمینه تشکیل که خروجی آن چیزی جز واقعیات موجود منابع طبیعی وحفظ آب وخاک  نبود.
پس از مهندس جلالی این موضوع از سوی دکتر شریفی پیگیری واولین تغییر که همانا اضافه کردن نام آبخیزداری  در ادامه نام منابع طبیعی بود اعمال گردید.به نحوی که نقش آبخیزداری در قانون پررنگتر از قبل گردید.
در زمان تصدی دکتر سلاجقه نیز کماکان این نگرش وجود داشت تا اینکه پس از ایشان  و اخیرن قانون جامع منابع طبیعی  وآبخیزداری به نام قانون جامع منابع طبیعی تغییر نام یافت با این تفاوت که قانون مذکور رنگ وبوی واگذاری به خود گرفت.به نحوی که پس از گذشت 4 تا 5 سال از ابتدای تدوین این پیش نویس تا طرح در کمیسیون آب وکشاورزی مجلس و وزارتخانه وهیئت دولت، عملن چرخشی اساسی در این قانون دیده میشود به نحوی که هیچ سنخیتی با آنچه روزهای اول بدان پرداخته شد در قانون جدید وجود ندارد.
در این گزارش به برخی نارسائی های این لایحه که هنوز به تصویب نمایندگان مجلس نرسیده اشاره شده است.وامیدواریم با امعان نظر، سعی شود تا زحمات کلیه کسانی که در تدوین قانون اولیه تلاش نموده وهدف را حفظ موجودیت منابع طبیعی قرار داده اند به هدر نرود. 

اصل گزارش را در سبز پرس بخوانید 

+ مصالحه یا رفتن

در تاریخ یکصد وشش ساله سازمان جنگلها ، مراتع وآبخیزداری کشور بجز یک مورد سابقه نداشته که رئیس این سازمان را نیامده عزل کنند. هفته ای که در ارومیه بودم طی صحبت با یکی از دوستان خارج نشین خبر جابجائی دکتر سلاجقه را شنیدم.عجیب هم نبود چون چند روزی در تهران نبودم وعادی بود از اخبار بی خبر باشم.پس از بازگشت از سفر ارومیه، این خبرها با شدت بیشتری به واقعیت نزدیک شد تا بالاخره دیروز حکم عزل دکتر سلاجقه از سوی وزیر جهاد کشاورزی زده شد .
روزی که دکتر به سازمان آمد همانند مهندس جلالی که آمد ،امیدوار شدیم شاید این سکون در مدیریت شکسته شده و پس از سالها نابخردی دراین حوزه شاهد تحولی نه خیلی بنیادی اما در همین حد که جایگاه شایسته ای برای سازمانی که وظیفه ای خطیر در مراقبت از عرصه ای به وسعت ایران را دارد باشیم. عرصه هائی که بدلیل ضعف در مدیریت کارآمد ، کاهش نیروی متخصص از سنوات قبل،کاهش ناهمگون اعتبارات هر روز بیش از روز قبل مورد هجوم بی تدبیریها قرار میگیرد.مسائل ومشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موجبات تبدیل جنگل به مرتع و مرتع به بیابان شده و وقتی  بی لیاقتی و بی کفایتی در مدیریت بالا گرفت شاهد بلند شدن خاک در آسمان خواهیم شد.آنگاه این دور باطل مجدد بکار میافتد تا به صرافت افتیم که چه کنیم تا ریزگردها را مهار کنیم.ستاد تشکیل میدهیم سازمان تجهیز میکنیم اما چون این نابخردی ریشه در سالهای قبل داشته نتیجه ای نخواهیم گرفت وبه سمت اضمحلال به پیش خواهیم رفت.
جناب دکتر خلیلیان فراموش نکرده اید که همین شما در روزی که دکتر سلاجقه را برای معارفه به سازمان جنگلها آوردید از این سازمان بنام منابع طبیعی یاد کرده وخوشحال شدیم که بارقه ای از امید که در درون بدنه کارشناسی باقی مانده در احیای این نام در وزارتی جدید یا تشکیلاتی بزرگتر حلول نماید.اما ظاهرن در یکسال گذشته صیاصت های پشت پرده موضوعات جدیدی را رقم زده که میخواهید سازمانی با چنین قدمتی را همچون گوشت قربانی تکه تکه کرده واز هم بپاشید.
وجود چنین سازمانی  که طی سالهای اخیر درگیر مسائل ومشکلات حاد اعتباری و نیروی انسانی بوده نه تنها لازم بوده بلکه نیاز به حمایت مدیران بالادست حکومتی داشته تا بجای تکه تکه شدن به قدرتی مضاعف تبدیل شده تا به درستی به وظائف حاکمیتی خود عمل نماید.همین حالا هم با وجود چنین سازمانی کم مشکل در برخورد با تخریب ها، واگذاری ها و تعرض ها نداریم.
دفاتر مهم واثر گذار سازمان جنگلها طی سالهای اخیر بنابه بی تدبیریهای مدیران نالایق به حد کافی کوچک شده است .نکنید کاری که همین چند نیرو وچند دفتر در دل سازمانی که فرق دوغ و دوشاب را نمیداند حل گردد.که اگر چنین شود فردا روزی همانند خشکی تالابها و دریاچه های داخلی بایستی بدنبال راهکار برای عدم تبدیل جنگل به مرتع و مرتع به بیابان باشیم که آنوقت خیلی دیر است.

جا دارد به عنوان یک کارشناس، از تمامی مساعی دکتر سلاجقه تشکر نموده ومفتخر باشیم همگن ویار ما بر سر یک پست ناماندگار مصالحه نکرد.همان کاری که مهندس جلالی هم نکرد.

+ میان ماه من تا ماه گردون-تفاوت از زمین تا آسمان است

در تاریخ هفده اسفند ماه سال 89  تشکیلات مهندس انصاری عزیز در خبری تحت عنوان" تبدیل تمامی عرصه ها به فضای سبز مغایرتی با مرتعداری ندارد"  وبه نقل از مدیرکل دفتر فنی مرتع منتشر نمودند که با توجه به پرسش خیلی از دوستان در تارنمای اینجانب یا تلفنی مقرر شد که بنده حضورن از ایشان کسب سوال نموده تا حداقل نگاه ونگرش ایشان برای خود من هم روشن گردد.

این اتفاق بدلیل برگزاری همایش مشهد وهفته منابع طبیعی وتعطیلات نوروز و ماموریت چند روز اخیر میسر نگردید.در هفته ای که گذشت در مسیر بازدید از مراتع شهرستان جوانرود از توابع استان کرمانشاه با احداث باغ در اراضی

+ مانده تا پخته شود -فکر واندیشه ما

برنامه های ناموزون توسعه که به ناپایداری آن خیلی از کارشناسان فن صحه نهاده موجب بارگذاری بیش از ظرفیت سرزمین بر عرصه های منابع طبیعی شده وبه عینه این تخریب وتجاوزات در خیلی از نقاط کشور به صور مختلف دیده میشود. مشکلات فراروی منابع طبیعی ومحیط زیست در سالهای اخیر و نمود این مشکلات در زندگی روزمره مردم چنان عرصه را بر مردمان این سرزمین تنگ کرده که تنها با آه کشیدن؛ انتظار معجزه ای را دارند. آلودگی هوا در سال گذشته وتشدید ورود ریزگرها در ابتدای سال جدید وتعطیلی برخی استانها

ونیز عدم کنترل پسماندهای شهری ونیز فاضلاب شهرها و ورود به دریا و تشکیل کشند قرمز طی سنوات قبل در خلیج فارس و دریای عمان

 وبروز بیماریهای ناشناس وافزایش مرگ ومیر در میان بیمارستانها ، آتش سوزی جنگلها ومراتع

تخریب وتجاوز به عرصه های منابع طبیعی ،عدم پایش وآمایش سرزمین ،ارزیابی های سطحی وبلااستفاده و خیلی از نارسائی ها و خطراتی که با جان مردمان این سرزمین در ارتباط مستقیم است بخشی از مواردی است که مدیریتی واحد، قوی ویکپارچه را در تعامل با آن طلب مینماید.

در شرایط مساوی طی سنوات گذشته  در سازمانهای  منابع طبیعی ومحیط زیست ودر صورت بارگذاری صحیح وقابل قبول وتزریق اعتبارات متناسب قافیه را از دست رفته میدیدیم ودر حال حاضر با شکل گیری پدیده ها وحرکتهای جدید که ناشی از بی تدبیری وهمسو نبودن تفکرات برخی سازمانها و وزارتخانه ها ورجال آنها دارد، بیم آن میرود که شاید یک روز خوش نیز در سرنوشت این مردم دیده نشود.ساخت سد در داخل وخارج از کشور چنان عرصه های کشورهای منطقه را خشک نموده که خاک آن اکنون از کشورهای همسایه به چشم خودمان میرود.داستان ریزگردها آنقدر مهم ووبرخورد با آن به حدی حیاتی است که دولتمردان بیش از هر کاری بایستی به فکر چاره برای مقابله با آن باشند.قطع حق آبه وساخت سد بر بنیاد نظرات اکثر کارشناسان فن در داخل کشور میرود تا دریاچه ارومیه را به معدن نمک تبدیل کند.

ودر درکشورهای همسایه ؛ خشکسالی های پی در پی وقطع جریان آب بر اثر سد سازی دیگر کشورها موجبات بروز ریزگرد قراهم گردیده است .ریزگردهائی که هر سال زمان کوچشان را زودتراز سال قبل انجام داده ومحدوده انتشار خود را نیز فراختر مینمایند.ضرورت رسیدن به تشکیلاتی محکم ویکپارچه تحت عنوان تشکیل وزارتی مستقل نه بعنوان حلال مشکلات بلکه به عنوان ابزاری محکم به دست اندرکاران کمک خواهد کردتا شاید اگر مرگ را برای همسایه ندیدند فکری برای سرانجام این حرکات نابخردانه نمایند.ضرورت تشکیل وزارتی جدید را در اینجا میتوانید دنبال نمایید.

دوست وهمگن عزیزم مهندس اقبال محمدی نماینده مردم مریوان وسرو آباد و عضو کمیسیون کشاورزی، آب  ومنابع طبیعی  از پیشنهاد تشکیل وزارتی جدید تحت عنوان وزارت "منابع زیست" به مجلس خبر داد وگفت هیئت رئیسه این پیشنهاد راجهت بررسی به کمیسیون کشاورزی واجتماعی مجلس ارجاع داده است.البته صحبت بر سر تجمیع سازمان هواشناسی و وزارت راه در این وزارت جدید شده است، که از آخرین نتیجه این بررسی ،تاکنون خبری وصول نشده است.
اگر چه تشکیل وزارت ورزش پس از تصویب توسط دولت عملیاتی نشد اما دست همه عزیزانی که دل در گرو رسیدن به ایرانی که شایسته مردمان آن است را دارند سخت میفشارم وطلب یاری داشته تا بجای واگذاری محل کارمان در وزارت کشاورزی که روزگاری کاخ کشاورزی بود ونیز زمزمه های واگذاری محل سازمان جنگلها ،مراتع وآبخیزداری وهزیمت به کلاک کرج، فکری به حال داشته های از دست رفته خود نموده وسعی کنیم بجای اخذ تصمیمات آنی ونابخردانه و واگذار نمودن آنچه ابزار دستمان محسوب میگردد،سعی در افزایش قدرت خود در مقابله با خطراتی نماییم که خیلی وقت است بیخ گوشمان جا خوش کرده است. 

+ نخستین جشنواره منابع طبیعی ورسانه ها

نخستین جشنواره منابع طبیعی ورسانه ها روز دوشنبه 23 اسفند در هتل المپیک تهران برگزار شد.
این جشنواره برای اولین بار یه شکل وقالب کنونی با همکاری بانک کشاورزی وگروه تولیدی سایپا در سه سطح رسانه ای، جمعی وخبرنگاران فعال برگزار شد که از بین 250 آثار واصله به دبیرخانه همایش تعداد 12 رسانه وخبرنگار به عنوان برترین های ملی وتعدادی از نفرات ورسانه وروزنامه و.. به عنوان دریافت کنندگان لوح سپاس وتندیس انتخاب گردیدند.
جدای از نوع فعالیت گروههای کاری در رسته ها ی مختلف کاری رسانه ای، تنها میتوان به چند دسته از افراد، صفت خادمان رسانه ای بی مزد ومواجب اطلاق نمود که از آنجمله میتوان به نقادان و یادداشت نویسان در رسانه های مکتوب ودر رسانه های دیجیتال ، وبلاگ نویسان اشاره نمود.گر چه در حوزه منابع طبیعی ومحیط زیست شمار این عزیزان به سختی از تعداد انگشتان دست بیشتر میشود اما بر خود لازم میدانم نام وحضور  عزیزانی چون محمد درویش ، هومان خاکپور،امیر سررشته داری،حسین عبیری گلپایگانی ودیگر وبلاگ نویسان غیر وابسته  را با خود به عنوان وبلاگ نویس برتر همراه دانسته ومعتقد باشیم که همانگونه که تاکنون بی مزد ومنت به نگارش مسائل ومشکلات وچالشها ی فرا روی منابع طبیعی ومحیط زیست کشور همت داشته ایم، همچنان این کشتی نیمه به گل نشسته را یاری داده تا بلکه سو سوی امید به روزهای تعالی در این حوزه خاموش نشود. گزارش تصویری این جشنواره را در اینجا میتوانید دنبال نمایید.

+ نقدی کوچک بر هفته ای بزرگ

نوشتن از مناسبت هفته منابع طبیعی برای آنها که دستی بر آتش دارند یک وظیفه بوده ورسالتی است بر دوش یکایک مدیران و کارشناسان این حوزه ونیزیکایک مردم.از مدیران انتظاری نیست اما از کارشناسان این انتظار هست که از نقادی کوتاهی نکنند. کارشناسانی که مرتبن از کمیت آنها کاسته میشود وآنها هم که هستند دل در گرو نقادی نداشته یا پای خود را از این گلیم بزرگ پس میکشند.
روی سخن در سالهای متمادی به همه آنهائی است که درگیر نامگذاری وتعیین روز شمار این هفته مهم در روزهای پایانی هر سال هستند.
دکتر خسرو شاهی در سال 87 گله مند بود که چرا روزی از هفته منابع طبیعی را به بیابان اختصاص نداده اند.سال 88 نویسنده در اینجا علاقمند بود نامی در یکی از روزها به مرتع یا جنگل یا بیابان که بنیاد سازمان جنگلها ومراتع طی سالهای متمادی بر دوش همین بخش ها بنا نهاده شده بود اختصاص یابد.

سال جاری نیز که مصادف با سال جهانی جنگل است اولین روز به همین نام نامگذاری شده که جای بسی قدردانی دارد.دیگر مناسبتها در روز شمار این هفته بقرار زیر است:
 روز اول یکشنبه 15 اسفند: روز درختکاری، سال جنگل
روز دوم دوشنبه 16 اسفند: منابع طبیعی و آبخیزداری
روز سوم سه شنبه 17 اسفند: منابع طبیعی،بسیج سازندگی، همیاران طبیعت
روز چهارم چهارشنبه 18 اسفند: منابع طبیعی، حفاظت و قانون
روز پنجم پنجشنبه 19 اسفند:منابع طبیعی، افزایش پوشش گیاهی، کاهش آثار بلایای طبیعی
روز ششم جمعه 20 اسفند: منابع طبیعی، آموزه های دینی
روز هفتم شنبه 21 اسفند: منابع طبیعی، فرهنگ سازی، آموزش، پژوهش و رسانه ها 
 شعار هفته منابع طبیعی در سال جاری" مدیریت جامع آبخیزها، ضامن امنیت حیاتی" است.
نکته قابل تامل در این بروشور اهمیت حوزه های آبخیز بعنوان جامعیت دادن به موجودیت منابع طبیعی بوده که تا قبل از ورود این معاونت به ساختار سازمان جنگلها ومراتع عملن برنامه ریزی ها بر بنیاد جنگل ومرتع وبیابان بوده وانتظار هم میرفت دیگر بخش ها به نوعی حامی این بدنه مهم وساختار اصلی بوده وبنوعی معاونت پشتیبانی ودیگر دفاتر، بخش های فنی را یاری داده ودر رکاب این بخش ها فعالیت نمایند.گر چه این مهم به انجام نرسید بلکه نام دفاتر فنی نیز جای خود را به امور داد یعنی دفتر فنی مرتع شد دفتر امور مراتع  تا مسجل شود دفاتر فنی بایستی از فن هم خارج شوند.
سال 83 معاونت آبخیزداری به بدنه سازمان جنگلها افزوده شد .امید میرفت با حضوراین معاونت بر منزلت نام سازمان افزوده شود اما طی مدیریت دکتر شریفی تنها کار مثبت اضافه شدن نام آبخیزداری به منابع طبیعی در جای جای قانون بود.بحث بر سر آبخیزداری نیست ونگارنده نیز نه با موجودیت آن مشکلی دارد نه از نام آن در برند سازمان گله مند است .مهم این است که بجای چانه زنی بر سر نامها ونشانه ها به اصل موضوع بپردازیم.روزی که معارفه دکتر سلاجقه بعنوان رئیس سازمان بود وزیر محترم وایشان بر نام سازمان منابع طبیعی تاکید داشتند که پیشنهادی فراگیر وجامع بود که حوصله نویسندگان وسخنرانان را در نوشتن وگفتن نام سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور به سر نمیبرد.اما پدیده جدید در تغییر نامهای خاص در هفته ها وروزهای خاص کمی عجولانه بوده و چه بهتر که به احترام همه کسانی که نامگذار مناسبتهای خاص بوده اند از تغییر نام این مناسبتها خودداری نموده وبه احترام همین نامها اجازه دهیم در ذهن عموم نقشی را که داشته کمرنگ نکرده یا از دست ندهد. از لحاظ ادبی وقتی  نامی بزرگ همچون منابع طبیعی که فراگیر بوده وآب وخاک ومرتع وجنگل وهمه اقدامات منجمله آبخیزداری که جزئی از همین منابع بوده را شامل میگردد، پس نیازی نیست اقداماتی جزئی را با کلیاتی چون منابع طبیعی در کنار هم قرار دهیم وبجای نامهای خلاصه ومفید چون نام سازمان جنگلها ومراتع ونیز هفته منابع طبیعی از جملات چند کلمه ای برای نشان دادن برندها ویا مناسبتهائی چون هفته منابع طبیعی و"ابخیزداری" بهره ببریم. در اینصورت که با استفاده از عبارت "داری"که نشان از موضوع مدیریت دارد،جای خالی مرتعداری،جنگلداری ،بیابان داری و... نیز احساس گردیده ومورد سوال خواهد بود. واستفاده از عبارت "منابع طبیعی" جامعیت کاملی داشته ویکی از بحثهای آن موضوع "مدیریت"خواهد بو.د ودر نتیجه کسی بر رعایت نکات ادبی  در عبارت "منابع طبیعی وآبخیزداری"و یا "جنگلها ،مراتع وآبخیزداری"ایرادی نخواهد گرفت. در این صورت نه تنها منزلت آبخیزداری کم نخواهد شد بلکه در کنار دیگر معاونت ها ودفاترسازمان منابع طبیعی به وظائف خود خواهد پرداخت.

 پس کوشش کنیم در لوای نامی فراگیرچون سازمان منابع طبیعی به ورود اندیشه های جدید در ساختار این سازمان بپردازیم وایده های خود را در جهت اجتناب از یکی شدن این سازمان ومحیط زیست بکار بریم تا کوچکتر از این که هستیم نشویم.  وهمانگونه که پیشتر هم عنوان شد بدنبال تشکیل وزارتی قدرتمند باشیم.
 

+ اشتقاق یا اتفاق

چندی پیش خبر تشکیل وزارت ورزش وجوانان و تصویب آن توسط نمایندگان مجلس منتشر که مخالفین وموافقین فراوانی داشت .مخالفین از این جنبه که نگران بودند که 52 فدراسیون موجود شاید با شرکای جدید خود که جوانان بودند در تقسیم پولهای کلان به مشکل بخورند یا نگران بازخواست مجلس از وزیر انتصابی آینده باشند یا اینکه وزیر آینده رئیس تعیین نشده حال حاضر سازمان جوانان باشد یا رئیس سازمان فعلی تربیت بدنی.در هر صورت از منظر ما که کنار گود نشسته ایم تشکیل چنین وزارتی از بودن دو سازمان بهتر بوده وامیدواریم قبل از اینکه اتفاقات نامیمون گریبان سازمان جنگلها ،مراتع وآبخیزداری وسازمان محیط زیست را بگیرد با اتحادی مبارک بدنبال تضعیف این دو سازمان مهم واثر گذار در مناسبات زیست محیطی نباشیم وسعی هم نکنیم دنبال اشتقاق همین بدنه نحیف هر دو سازمان برویم.مطالبی در این خصوص بطور خلاصه در روزنامه همشهری در 23 آذر ماه به چاپ رسید ومتن کاملتر آنرا میتوانید در سبز پرس دنبال نمایید.قطعن گذاشتن هر بار اضافه بر دوش هر یک از این دوسازمان با آگاهی از آمار نیروهای  بازنشسته وعدم جذب نیروهای تازه نفس ما را از روزهای رویائی دورتر خواهد برد. وبهتر آنکه سازمان حفاظت محیط زیست بجای اینکه در صدد گرفتن جنگلهای شمال از سازمان جنگلها ونیز افزایش وارتقاء مناطق تحت مدیریت خود باشد ، فکری به حال مدیریت همین عرصه های موجود خود نماید. که اگر تفکرات اشتباه در این سازمان رسوخ نماید چیزی جز بد نامی بدنبال نخواهد داشت.

+ تهران ومینودشت در دود

روزی که گذشت برای مینودشت،آزاد شهر وعلی آباد روزی پر از آتش و دود بود که نتیجه سوختن تاج درختان، سیاهی کامل نیل کوه وسوختن سوزنی برگان دست کاشت عرصه های جنگلی بود.
آتش سوزیهای اخیر در جنگلهای گلستان که از تاریخ 26 آبانماه سال جاری آغاز وتا کنون به 75 نقطه سرایت نموده مشکلی بس جدی برای عرصه های جنگلی ایجاد نمود.البته تلاش بی وقفه کلیه نیروهای منابع طبیعی ، محیط زیست ، هلال احمر ، ارتش ، سپاه ، بسیج و مردم بومی در مهار آتش بر کسی پوشیده نیست.

 بر بنیاد نظرات کارشناسی اگر رطوبت جنگل به کمتر از 5 درصد برسد با کوچکترین برخورد منتج به جرقه آتش بر جنگل خواهد افتاد. وتصور مهار آتش نیز تصوری مطلق نبوده و وجود کوچکترین حرارت باقیمانده از آتش موجبات توسعه آن خواهد بود.خشکی های طولانی وعدم بارش باران و وزش بادهای گرم در روزهای گذشته توسعه آتش را فزونی وتلاشهای صورت گرفته را کمرنگ کرده است وحکم پاشیدن آب توسط سبدهای زیر بالگردها نیز شبیه پاشیدن آب توسط هواپیماهای سم پاش برروی تهران شده است.
پر واضح است که داشتن شبکه مجهز جهت هشدار اولیه ، بالگرد ومتعلقات مرتبط منجمله سبد آب و هواپیمای آب پاش وابزارهای دستی همچون فلاکس بگ از ملزومات مبارزه با آتش بوده که نیروهای درگیر در این روزها با آتش ، گر چه از همه آنها به عاریه بهره برده و غالبن با سرشاخه وبیل وکلنگ وگالن 20 لیتری وجارو دستی به جنگ آتش رفتند که این موضوع مجاهدت این نیروها را بیش از پیش به رخ میکشاند.اما نکته اصلی همان کاهش رطوبت است که تا برطرف نگردد امیدی نیز به مهار کامل آتش وجود نخواهد داشت.
 ذکر این نکته هم قابل تامل است که آنانی که دستی بر آتش ندارند اظهار نظر قاطعی هم نمی توانند داشته باشند و نشستن در کنار گود و لنگ کردن حریف نیز دور از اخلاقیات است و باید درک کرد که نیروهای دخیل در مهار آتش دچار سختی ها وگرفتاریهای فراوانی شده که گم شدن ، گرسنگی ، تشنگی ، زخمی شدن و سوختن بخش کوچکی از همه مشکلات مهار آتش است .

در یکی از آتش سوزیهای زاگرس یکی از گروههای مردمی محیط زیست بیش از آنکه عمل کننده خوبی باشد نقاد خوبی بود وبه نقد منابع طبیعی میپرداخت اما پس از هماهنگی وحضور ایشان برای خاموش کردن آتش بود که دانست با این امکانات اندک به جنگ آتش رفتن خود هنری بی بدیل بوده که از عهده علاقمندان به منابع طبیعی بر خواهد آمد وبعد از آن بیش از آنکه نویسنده خوبی باشد آتش نشان خوبی بود.
همه تلاشهای صورت گرفته جدای از تلاشهای افراد دلسوز ونیروهای مختلف نظامی ،انتظامی ،زیست محیطی ومردمی در سایه مدیریت مدیری مدبر بنام مهندس حسام به عنوان رئیس ستاد حوادث غیر مترقبه استان گلستان بوده که قطعن نقد تنها از سوی آنهائی که آتش را لمس نکرده اند نه تنها کمکی  به خاموشی  آتش نخواهد کرد بلکه مشکلات را فزونی خواهد بخشید.وهمچنان امیدوار باشیم در اواسط هفته باران رحمت فرود آید تا ضمن افزایش رطوبت جنگل وکمک به مهار آتش،  دود را نیز از تهران بزداید.

وفراموش نکنیم منابع طبیعی مظلومتر از قبل میسوزد.

+ آب وآتش

در روزهایی که گذشت خبرهایی تیتر وبلاگها و روزنامه ها و سایت های مرتبط و کارشناسانی بود که دل در گرو حفظ منابع طبیعی کشور دارند.یکی عدم رای نمایندگان به حذف 65 درصد دام مازاد توسط دولت ، دیگری آتش سوزیهای گلستان واخیرن هم آلودگی وآب پاشی بر کلان شهر تهران با هواپیمای سم پاش که اگر عمری بود به شرح هر یک پرداخته خواهد شد.
 حذف بندهای ج و د از ماده 135 لایحه برنامه پنجم توسعه که تعهدات دولت را در حذف دام مازاد از عرصه های مرتعی و جنگلی خواستار بود بدون هیچ توجیه فنی از سوی نمایندگان مجلس حذف شد تا امیدوار باشیم شورای نگهبان در صورت صلاحدید و مغایر بودن با قانون افزایش بهره وری آنرا رد نموده تا بارقه ای از امید در دل آنها که برای حفظ منابع طبیعی کشورنگرانند زنده بماند و باید انتظار کشید تا این موضوع به سرانجامی خوش بیانجامد نکته مهم در این بحث غیبت نماینده وزارت جهاد کشاورزی در دفاع از این موضوع در صحن علنی مجلس بود . البته فراموش نکنیم که در برنامه 5 ساله چهارم نیزطی بند ب ماده 69 این مورد مصوب شد واگر چه به همه آنچه انتظار میرفت نرسیدیم اما بود آن از نبود آن بهتر بود.
جایگاه سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور بعنوان یکی از سازمانهای تحت مدیریت وزارت جهاد کشاورزی بقدری متزلزل است که میتوان از این موقعیت بعنوان نقطه ضعفی در مدیریت کلان عرصه های منابع طبیعی یاد نمود . سازمانی که خود بایستی یک وزارت باشد باید برای تائید احکام پیشنهادی خود دست به دامان وزارتی گردد که هیچ سنخیتی با عملکرد این سازمان نداشته و اگر سازمان خیلی موفق عمل کند بتواند تنها 20 تا 30 درصد احکام پیشنهادی را در وزارت بقبولاند و پس از آن نیز اگر این احکام از وزارت خارج شده و به صحن مجلس کشیده شود به بوته فراموشی سپرده خواهد شد این یکی از موقعیت های نامناسب سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری در زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی است که انعکاس آن را در عمل ، همگان دیده یا شنیده اند.
 رویکرد ادارات کل منابع طبیعی استانها نیز در تعامل با سازمان جهاد کشاورزی استانها نیز از این مقوله خارج نبوده ووجود ابزارهای دست و پاگیر در سازمان جهاد استانها ،فعالیت ادارات کل منابع طبیعی استانها را نیز با مشکلاتی مواجه نموده که می طلبد جایگاه سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور به نحو شایسته ای ارتقا یافته و اگر با سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل وزارتی جدید را ندهد لااقل بعنوان سازمانی مستقل به انجام فعالیتهایی حاکمیتی خود ادامه دهد.
شرح ماجرا تحت عنوان الزامات تشکیل وزارت منابع طبیعی در آینده ای نزدیک به در معرض دید علاقمندان قرار خواهد گرفت.ماجرائی که میکوشد با توجه به اهمیت منابع طبیعی وحفظ وحراست واهمیت آن نامی ونشانی در خور آنچه بین سالهای 46 تا 50 که وزارتی به نام منابع طبیعی داشتیم در این برهه از زمان نیز داشته باشیم.

+ هر دم از این باغ بری میرسد

روز شنبه بنا به درخواست تعدادی از فارغ التحصیلان دانشگاه تهران جلسه ای با رئیس سازمان جنگلها ومراتع برگزار گردید.گر چه هدف از چنین دیداری بنا به برخی رسومات جاری در بلاد غریبه عرض تبریک بود که پس از کسب یک پست مهم توسط یکی از فارغ التحصیلان ، دیگر همکلاسی ها از مدیر مربوطه دیدن میکنند اما برخی افراد که نیامده بودند معتقد به این دیدار نبوده وآن را صنفی نگری دانستند.البته موضوع نیامدن وآمدن افراد مهم نبود و مهم این بود که دو تن از حضار به نمایندگی مطالبی را به دکتر سلاجقه رئیس جدید سازمان عنوان کرده که برآیند این صحبت ها این بود که سازمانی چنین عریض وطویل به نظرات کارشناسی بیشتر بها داده شود واز نمایندگان دفاتر جهت استمرار برگزاری جلسات هر ماهه دعوت گردد.برگشت ارزش ومنزلت کارشناسی به جایگاه قبلی، به نحوی که جایگاه کارشناسی در حال حاضر مرده است. از سوی دیگر استفاده از دبیر شیمی ومسئول نقلیه در پست های کلیدی به نقد گذاشته شد و اینکه مدیران از کارشناسان سوال وجواب کنند نه اینکه کارشناس را به حال خود رها نمایند و موارد دیگر چون: شایسته سالاری، عدم مدیریت چرخشی بین تعدادی افراد معدود ،استفاده از کارشناسان با تجربه  در پست های مدیریت،رسیدگی به مسائل معیشتی ورفاهی همکاران وارزیابی عملکرد ودریافت مجوز استخدام وجایگزینی افراد بازنشسته برخی دیگر از موارد مطروحه در جلسه بود که بدلیل ضیق وقت قرار شد ادامه جلسه بصورت ماهانه پیگیری شود!در انتهای جلسه دکتر اظهار امیدواری کرد تا آخر همان سلاجقه ای باشد که سال 66 بوده واکنون هست.به وزیر محترم هم گفتیم اگر سیستم از ما تمکین نکند ما نیستیم.اصل کار ما کارشناسی است وامیدوارم اعتبار شما با وجود وحضور من در سازمان خراب نگردد.تار وپودهای تنیده شده قابل حل است. قیل وقال مدرسه ما را کفایت میکند:
شور می گیرد دلم باشور وحال مدرسه/ خاطراتی دارم از آن قیل وقال مدرسه/ جمع ماجمع است یاران بهرماملحق شوید / نیست هرگز محفلی همچون مثال مدرسه
مخلص کلام:
چنین نوشتاری،  سندی خواهد شد بر عملکرد مردی از دانشگاه، او که بعنوان یازدهمین مدیر پس از انقلاب ، سکان مدیریت سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری کشور را در دست میگیرد. سکانی که بطور متوسط هر سه سال در اختیار یک نفر بوده وآنچه در خاطره ها مانده تنها نام نیکی بوده که در اختیار چند نفر از این جمع بوده نه تمام آنها. وعمده علت آن در سنوات گذشته که سازمان را به قهقرا کشانده عدم استفاده از نیروهای متخصص وشایسته بوده است.
وامید که فرزند رابر با مدیریتی شایسته، غدد سرطانی ریشه دوانده در گوشت سازمان را برداشته واز نیروهای تازه نفس وتوانمند بهره جسته تا انگیزه های کاری مجددن احیا شده و بدنه کارشناسی جان تازه ای گرفته وخون تازه در زیر پوست خشکیده سازمان جریان یابد.واین ممکن نخواهد شد مگر با ایستادگی دکتر علی سلاجقه در مقابل  طوفانهای سهمگین .

اسامی حاضرین در جلسه با دکتر علی سلاجقه:حسین سعادت-حمیدرضازکی زاده- فرهاد رضوی-حسین بدری پور-رضا نامجویان-محمدمهدی حسینی - مهدی دانش-عباس باقری-ترحم بهزاد-مهران حیدری-رضا دلفان آذری-فرشادهراتی-سید مصطفی ابوهاشم-محمدصباغی-علیرضاگلبابائی-محمدمهدی سعیدی-محمد عقیقی-مریم فرخی ونگارنده